Xəbər Lenti

Azərbaycan R-nın hərbi heyəti İran İslam Respublikası Ordusunun Komdanda-Qərargah Akademiyasında olub

İşçi Qrup: Azərbaycanda 127 siyasi məhbus var

Ərdoğan NATO-nu terrorçulara dəstəkdə ittiham etdi

Cəbhəçi Rövşən Quliyev həbs edilib

Qüdslü fəal: İsrail Qüdsü yəhudiləşdirmək üçün əlindən gələni edir

Prokuror AXCP üzvlərinə iş istəyib

Prokuror AXCP üzvlərinə iş istəyib

Bin Salman Hindistanda etirazla qarşılandı - FOTO

Cəbhədə düşmən təxribatı davam edir: Atəşkəs 29 dəfə pozulub

Ərdoğan hələ indi başa düşüb: ”Avropa İttifaqı Türkiyəni müsəlman ölkəsi olduğuna görə qəbul etmir”

Xəzəryanı ölkələr bu dənizdə başlanğıc xəttin təyini üçün səy göstərirlər

Prokuror Saleh Rüstəmliyə 8 il cəza istəyir (Yenilənib

Şeyxdən çeçen-azərbaycanlı davasına münasibət

Bəşər Əsəd 15 ay sonra ilk dəfə çıxış etdi

Rusiyada Azərbaycana qarşı növbəti təxribat

Koçaryanın oğluna qarşı da cinayət işi açıldı

Bakıda siyasi məhbuslara dəstək aksiyasına çağırılıb

Azərbaycanda hər dörd cütlükdən biri boşanır

Əsəd: Ərdoğan əslində amerikalılar üçün kiçik muzdlu əsgərdir

Paşinyandan müxalifətə: Ofisinizdə Rusiya bayrağını niyə asmırsız

Milli Şura mitinq təyin edib

124 Azərbaycan vətəndaşı Gürcüstana buraxılmayıb

Bəşər Əsəd Suriyada silahlı qruplara müraciət edib

HƏMAS: Varşava konfransı yalnız İsrailin maraqlarına xidmət edir

Novruzqabağı əfvlə "siyasi məhbuslar" azad edilə bilərmi

Ermənilərin Qaradağlı kəndində törətdiyi qətliamdan 27 il ötür

Bakı rəsmiləri Rusiyada azərilərlə çeçenlər arasındakı etnik dava barədə nigarançılıq ediblər

Milli Şura yenə mitinq təyin etdi

Hizbullah lideri: Bizim gücümüz silahda deyil, düşmənlə mübarizəyə etiqadımızdadır

Əfv Komissiyası iclasında keçirdi 200-ə qədər müraciətə baxılıb

Siyavuş Novruzov "kotlet" ordeni aldığı üçün məktəblilər dərddən içir

Əroğan Makronu siyasət aləminə təzə gəlmiş siyasətçi adlandırıb

Ruhani: Tehran və Moskva əlaqələri strateji olmağa doğru irəliləyir

AİP qanlı terror aktını kəskin pislədi

Deputatxanaya girməyi "yuxarların" gözünə girmək hesab edən deputat

Azərbaycanın “İnterpol” xətti ilə axtarışa verdiyi şəxs qonşu ölkədə tutuldu

Ərdoğan Suriyanın ərazi bütövlüyünün bərpası üçün şərt qoyub

Şeyx Salman həbsxanadan Bəhreyn rejiminə mesaj göndərdi

Siyasi məhbusları necə müdafiə edirik

Avropa İttifaqı rəsmiləri Bakıya gəlir

Arxiv
 
Tarix : 2016 avq 03     |     Kod : 49881

Həya ilə xəcalətin fərqi

Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır.

AranNews- Sual oluna bilər ki, insan yalnız insandan, yoxsa Allahdan da həya etməlidir? Əvvəla, müəyyən olmalıdır ki, görülən iş nə dərəcədə çirkindir? İkincisi, insan gördüyü çirkin işə nə dərəcədə diqqətli olub? Bu çirkin iş kimin qarşısında baş verib?Allahın hüzurunu hiss etməyən zəif imanlı insanlar adətən, Allahdan xəcalət çəkmir. İnsan o zaman xəcalət çəkir ki, onun bu çirkin işini görən olsun.
İnsan Allahın hər yerdə hazır olduğunu bilsə də bu hüzur insanı günah fikrindən daşındırmır. İnsan Allahın əzəmətini dərk etdiyi qədər də Ondan xəcalət çəkir.
Allahın əzəmətindən qafil insan, adətən, vəzifəli, güclü adamların qarşısında səhvə yol verdikdə daha çox xəcalət çəkir. Amma bir çoxları da imkansızlardan, uşaqlardan qətiyyən çəkinmirlər.Əgər özümüzdə belə bir hal müşahidə ediriksə hökmən tövbə etməliyik. Belə tövbələr rəvayətdə «həya tövbəsi» adlandırılmışdır.
İmam Rizanı (ə) ziyarət etdikdən sonra oxuyuruq: «Həya istiğfarı edirik». Allaha diqqət edib öz çirkin işinə görə insan tövbə edərsə bu xalis tövbələrdən olar. Allahın əzəmətini dərk edən insan Onun göstərişini pozub xəcalət çəkməyə bilərmi? Demək, ən üstün həya Allahdan edilən həyadır. Biz inanırıq ki, gizlində və aşkarda iki nəzarətçi mələyimiz var. Bütün çirkin işlərimizdən xəbərdar olan bu iki mələkdən xəcalət çəkməliyik.Bir mühüm nöqtə də var: Alt paltarla cəmiyyət arasına çıxmaq pis işdir. Amma insan evdə tək olduğu zaman Allahın hüzurunda olduğunu düşünərək alt paltarda qalmaqda çəkinməsinə ehtiyac yoxdur. Məsələn, ümumi hamamda başqalarından xəcalət çəkmək təbii olsa da kimsəsiz yerdə yuyunarkən Allahdan xəcalət çəkmək yersizdir. Çünki paltar insan nəzəri üçün maneədir.
Daş divar arxasındakı insanı görən Allah üçün libas maneə deyil.İnsan Allahdan o zaman xəcalət çəkməlidir ki, özünə zülm edərək ilahi qanunları pozur. İnsan üçün bütün hallarda Allahı xatırlamaq faydalıdır. Musa peyğəmbər (ə) Allaha ərz edir ki, Pərvərdigara, elə hallar var ki, mən səni düşünməyə xəcalət çəkirəm. Allah-təala buyurur: «Məni düşünmək heç halda pis deyil»(«Biharul-ənvar», cild 13. «Üsuli-kafi» cild 2, səh. 106.).Allahın çirkin hesab etmədiyi heç bir işə görə xəcalət çəkmək lazım deyil.
Xüsusi ilə ərlə-arvad arasındakı münasibətlərdə xəcalət yersizdir.Həya ən üstün, ən dəyərli insani sifətdir. Çünki məhz həya səbəbindən insan bir çox çirkin işlərdən yaxa qurtarır. Rəvayətdə buyurulur: «Həyası olmayanın imanı yoxdur»(«Şura» surəsi, ayə 23.); «Dini olmayanın həyası yoxdur».
Həya məfhumu xəcalət məfhumundan tamamilə fərqlənir. Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır. Həya yalnız öz şəxsiyyətini qiymətləndirən insanlarda olur. Onlar kiçik bir nöqsana yol verdikdə öz şəxsiyyətlərini itirməkdən qorxurlar.
İkinci bir tərəfdən, həya əxlaqi bir sifət olaraq yaxşını pisdən ayırır.
Qeyd etdik ki, ifrat və təfrit pis, etidal (orta hədd) isə yaxşıdır. Bəzən insan yaxşı bir işi eyib hesab edir. Müəllimə sual vermək istəyən tələbəni nəzərinizdə canlandırın. Onun qəlbi titrəyir, rəngi ağarır. Nə üçün bu hala düşdüyünü soruşsanız, deyər ki, xəcalət çəkirəm. Ona görə də belə bir məsəl məşhurdur: «Bilməmək eyib deyil, soruşmamaq eyibdir». Çoxları cəmiyyət içərisində qüsurlu görünər deyə danışmır.
Hərtərəfli bacarıq üçün məşq və təkrara ehtiyac vardır. İnsan özünə təlqin edə bilər ki, mən kütlə içərisində danışa bilər və sadə danışıq üsulu seçməklə müvəffəq ola bilərəm. Qəti şəkildə deyə bilərik ki, uyğun hallarda xəcalət çəkib susmaq pisdir. Belə xəcalət insanı təkmül yolundan saxlayır. Axı sual verməyən tələbə nə öyrənə bilər?
İnsan «bilmirəm» deməyi də bacarmalıdır. Əgər bunu bacarmırsa daha böyük nöqsanlara yol verərək yalan danışıb camaatı azdıra bilər. Yersiz xəcalətə görə kütləni azdıranlar bütün kütlənin günahına şərikdirlər.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Sizə verilmiş sualın cavabını bilmirsinizsə, deyin ki, bilmirəm!» Mərhum Əllamə Təbatəbai öz tələbələrinə «bilmirəm» deməyi öyrədən böyük ustadlardandır.
Demək, utancaqlıqdan vacib şəri məsələni öyrənməmək, «bilmirəm» deməkdən utanaraq yanlış cavab vermək olduqca pis əxlaqi sifətlərdəndir. Diqqət edin, əgər insanın öz eybini gizlətməsi onun özü və cəmiyyət üçün zərərli olmazsa daha yaxşı olar ki, bu eyib gizli qalsın. Məsələn, illərcə qabaq çirkin işə yol vermiş adam bu işi xatırlayanda xəcalət çəkir. Başqalarının ona bu işi xatırlatması yol verilməzdir.


Yazılıb da (də)   2016 avq 03  Saat  12   Göndərən   مدير سايت Aran News
PDF Çap Dostlarına göndər Qayıt
Sizin rəyləriniz :
Ad :
Soyad :
  E-mail :
 
Bu material barədə öz rəyinizi bildirin