Xəbər Lenti

SON DƏQİQƏ: Nazir qəflətən dünyasını dəyişdi -Azərbaycanda

Yəmənlilər Hudaydah da toplaşaraq Səudiyyə rejiminin cinayətinə, BMT-nin susqunluğuna etiraz etdi –Foto

ABŞ rəsmilərinin səfəri uğursuz olacaq - Bədran

Bin-Salman Benyamin Netanyahu ilə görüşüb – İsrail qəzeti

Hacı Şahin "mini yubka"lılardan danışdı

İki il ərzində 600 min azərbaycanlı İrana müalicəyə gedib

"Biz onu xalqını sevәn qәhrәman olaraq tanıdıq"

DİN: Ötən gün ərzində 103 cinayət faktı qeydə alınıb

Hacı Talenin övladlarına sevgisi onun zalımlara sözünü deməyinin qarşısını kəsmədi"

Zümrüd Yağmur: "Tale Bağırzadə hər nə olursa olsun, xoşbəxtdir"

Daha bir bağçada körpəyə qarşı şiddət - Üzünə dağ basılıb + FOTOLAR

Abbas Hüseyndən Tale Bağırzadəyə təbrik məktubu

Pambıqçıların zəhərlənməsinə görə 5 vəzifəli şəxs həbs olundu - Rəsmi

Trampın sionist kürəkəni yenidən Səudiyyədə – Fələstinlə bağlı yeni plan nə yerdədir

Qəzzada 200-dən çox fələstinli yaralandı

Bəşər Əsəd: ABŞ-la müzakirə vaxt itkisidir

Əmircan sakinində 1 kq-dan artıq heroin aşkarlanıb

Azərbaycan və İran birgə film çəkəcək - RƏSMİ

Jurnalistin həyat yoldaşı: "Səhhəti ağırdır"

Ermənilər bu bölgələrimizi izləmək üçün gizli kameralar quraşdırıb

HƏMAS-dan ABŞ-ın BMT İnsan Haqları Şurasından çəkilməsinə reaksiya

Cəlilabadda sərhəddə atışma: bir sərhədçi yaralandı

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılmasından 17 il ötür

Ermənilər Talış kəndinə qayıtmaqdan ehtiyat edirlər

25 ATƏT nümayəndəsi Azərbaycana gəlib

Suriyada terrorçular Türkiyə dövləti ilə əlaqələrini ifşa etdilər

Yəməndə təcavüzkarların komandanı öldürülüb

İnsan hüquqlarını bəhanə edib suveren dövlətlərə hücum edən ABŞ BMT İnsan Haqları Şurasından çıxıdı

İsrail ABŞ-ın xəyanətini “cəsarətli” addım adlandırdı

“Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı-2018”in açılışı olub

Universitetlərdə azad diskussiyalar təşkil edin

Əhsən Nuruzadənin apellyasiya məhkəməsi təxirə salındı

İran: Tramp kimi bir adamla danışıqlar aparmayacağıq

Əməliyyatlarına cavab olaraq İsrailə 45 raket və minamyot zərbəsi tuş gəldi

Nardaran işi 4: "Tale Bağırov şahid kimi dindirilsin"

Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 25 nəfər saxlanılıb

XİN: Qarabağ münaqişəsi Rusiya üçün çox ciddi məsələdir

Azərbaycanda pambıq sahəsində yenidən kütləvi zəhərlənmə

Gözəl Bayramlının əşyaları niyə geri qaytarılmır

Arxiv
 
Tarix : 2016 Avg 03     |     Kod : 49881

Həya ilə xəcalətin fərqi

Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır.

AranNews- Sual oluna bilər ki, insan yalnız insandan, yoxsa Allahdan da həya etməlidir? Əvvəla, müəyyən olmalıdır ki, görülən iş nə dərəcədə çirkindir? İkincisi, insan gördüyü çirkin işə nə dərəcədə diqqətli olub? Bu çirkin iş kimin qarşısında baş verib?Allahın hüzurunu hiss etməyən zəif imanlı insanlar adətən, Allahdan xəcalət çəkmir. İnsan o zaman xəcalət çəkir ki, onun bu çirkin işini görən olsun.
İnsan Allahın hər yerdə hazır olduğunu bilsə də bu hüzur insanı günah fikrindən daşındırmır. İnsan Allahın əzəmətini dərk etdiyi qədər də Ondan xəcalət çəkir.
Allahın əzəmətindən qafil insan, adətən, vəzifəli, güclü adamların qarşısında səhvə yol verdikdə daha çox xəcalət çəkir. Amma bir çoxları da imkansızlardan, uşaqlardan qətiyyən çəkinmirlər.Əgər özümüzdə belə bir hal müşahidə ediriksə hökmən tövbə etməliyik. Belə tövbələr rəvayətdə «həya tövbəsi» adlandırılmışdır.
İmam Rizanı (ə) ziyarət etdikdən sonra oxuyuruq: «Həya istiğfarı edirik». Allaha diqqət edib öz çirkin işinə görə insan tövbə edərsə bu xalis tövbələrdən olar. Allahın əzəmətini dərk edən insan Onun göstərişini pozub xəcalət çəkməyə bilərmi? Demək, ən üstün həya Allahdan edilən həyadır. Biz inanırıq ki, gizlində və aşkarda iki nəzarətçi mələyimiz var. Bütün çirkin işlərimizdən xəbərdar olan bu iki mələkdən xəcalət çəkməliyik.Bir mühüm nöqtə də var: Alt paltarla cəmiyyət arasına çıxmaq pis işdir. Amma insan evdə tək olduğu zaman Allahın hüzurunda olduğunu düşünərək alt paltarda qalmaqda çəkinməsinə ehtiyac yoxdur. Məsələn, ümumi hamamda başqalarından xəcalət çəkmək təbii olsa da kimsəsiz yerdə yuyunarkən Allahdan xəcalət çəkmək yersizdir. Çünki paltar insan nəzəri üçün maneədir.
Daş divar arxasındakı insanı görən Allah üçün libas maneə deyil.İnsan Allahdan o zaman xəcalət çəkməlidir ki, özünə zülm edərək ilahi qanunları pozur. İnsan üçün bütün hallarda Allahı xatırlamaq faydalıdır. Musa peyğəmbər (ə) Allaha ərz edir ki, Pərvərdigara, elə hallar var ki, mən səni düşünməyə xəcalət çəkirəm. Allah-təala buyurur: «Məni düşünmək heç halda pis deyil»(«Biharul-ənvar», cild 13. «Üsuli-kafi» cild 2, səh. 106.).Allahın çirkin hesab etmədiyi heç bir işə görə xəcalət çəkmək lazım deyil.
Xüsusi ilə ərlə-arvad arasındakı münasibətlərdə xəcalət yersizdir.Həya ən üstün, ən dəyərli insani sifətdir. Çünki məhz həya səbəbindən insan bir çox çirkin işlərdən yaxa qurtarır. Rəvayətdə buyurulur: «Həyası olmayanın imanı yoxdur»(«Şura» surəsi, ayə 23.); «Dini olmayanın həyası yoxdur».
Həya məfhumu xəcalət məfhumundan tamamilə fərqlənir. Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır. Həya yalnız öz şəxsiyyətini qiymətləndirən insanlarda olur. Onlar kiçik bir nöqsana yol verdikdə öz şəxsiyyətlərini itirməkdən qorxurlar.
İkinci bir tərəfdən, həya əxlaqi bir sifət olaraq yaxşını pisdən ayırır.
Qeyd etdik ki, ifrat və təfrit pis, etidal (orta hədd) isə yaxşıdır. Bəzən insan yaxşı bir işi eyib hesab edir. Müəllimə sual vermək istəyən tələbəni nəzərinizdə canlandırın. Onun qəlbi titrəyir, rəngi ağarır. Nə üçün bu hala düşdüyünü soruşsanız, deyər ki, xəcalət çəkirəm. Ona görə də belə bir məsəl məşhurdur: «Bilməmək eyib deyil, soruşmamaq eyibdir». Çoxları cəmiyyət içərisində qüsurlu görünər deyə danışmır.
Hərtərəfli bacarıq üçün məşq və təkrara ehtiyac vardır. İnsan özünə təlqin edə bilər ki, mən kütlə içərisində danışa bilər və sadə danışıq üsulu seçməklə müvəffəq ola bilərəm. Qəti şəkildə deyə bilərik ki, uyğun hallarda xəcalət çəkib susmaq pisdir. Belə xəcalət insanı təkmül yolundan saxlayır. Axı sual verməyən tələbə nə öyrənə bilər?
İnsan «bilmirəm» deməyi də bacarmalıdır. Əgər bunu bacarmırsa daha böyük nöqsanlara yol verərək yalan danışıb camaatı azdıra bilər. Yersiz xəcalətə görə kütləni azdıranlar bütün kütlənin günahına şərikdirlər.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Sizə verilmiş sualın cavabını bilmirsinizsə, deyin ki, bilmirəm!» Mərhum Əllamə Təbatəbai öz tələbələrinə «bilmirəm» deməyi öyrədən böyük ustadlardandır.
Demək, utancaqlıqdan vacib şəri məsələni öyrənməmək, «bilmirəm» deməkdən utanaraq yanlış cavab vermək olduqca pis əxlaqi sifətlərdəndir. Diqqət edin, əgər insanın öz eybini gizlətməsi onun özü və cəmiyyət üçün zərərli olmazsa daha yaxşı olar ki, bu eyib gizli qalsın. Məsələn, illərcə qabaq çirkin işə yol vermiş adam bu işi xatırlayanda xəcalət çəkir. Başqalarının ona bu işi xatırlatması yol verilməzdir.


Yazılıb da (də)   2016 Avg 03  Saat  12   Göndərən   مدير سايت Aran News
PDF Çap Dostlarına göndər Qayıt
Sizin rəyləriniz :
Ad :
Soyad :
  E-mail :
 
Bu material barədə öz rəyinizi bildirin