Xəbər Lenti

Netanyahu İranı müharibə ilə hədələdi

Həzrəti Məsumənin (ə) vəfatı münasibəti ilə seminar keçirildi (Foto

Emin Şəkinskinin “İnterpol” xətti ilə axtarışda olan keçmiş qaynı həbs edilib

Türkiyə, İran və Rusiya XİN başçıları Suriya məsələsini müzakirə edəcək

Allahın evini sökən İbrahim Mehdiyev canıyla əlləşir

Aeroportda rüşvət alınmasına görə DSX əməkdaşlarına həbs cəzası verildi

İran prezidenti Həsən Ruhani Türkiyəyə gedir

Şəhid vərəsəsini polis idarəsinə çağırıblar

Azərbaycan Respublikasının irəli sürdüyü qətnamə BMT-də qəbul edildi

Müsavatçının şikayəti qaytarılıb

Türkiyədən ABŞ-a: Suriyada bizə mane ola bilməyəcəksiniz

Azərbaycan və İran gömrükçüləri arasında görüş keçirilib

Azərbaycandakı siyasi məhbusların üzləşdiyi xüsusi qadağalar var

Gürcüstan müxalifəti növbədənkənar parlament seçkiləri tələbi ilə fasiləsiz aksiyalara başlayır

Paşinyanın bloku yeni parlamentdə 88 kürsü qazanıb

Xankəndində erməni əsgər gözündən vurulub

Gürcü müxalifəti aksiyaya hazırlaşır: Polis yolları bağladı

Fransız deputat: “Azərbaycanlılar Ermənistanın işğalı nəticəsində öz torpaqlarından qovulublar”

İlk qadın prezident Salome Zurabişvili and içib

Məhəmməd Əli Husi: Əl-Hudəydədə atəşkəsin dəqiq zamanı müəyyən edildi

Əsəd İranın XİN rəhbərinin köməkçisi ilə danışıqlar aparıb

Azərbaycanda 109 nəfər dərmandan zəhərlənib

Azərbaycanın Qazax və Ağstafa istiqamətində sərhəd qoşunlarını yerləşdirməsini rusiyalı ekspert belə yozdu

İran İraqa gündəlik 45 milyon dollarlıq məhsul ixrac edir

Tacikistanda dövlət müəssisələrinə hicabla daxil olmaq qadağan ediləcək

İran texniki imkanlarına görə “S300” dən qat-qat güclü olan yeni “Bavər373” raket kompleksi hazırladı

Gürcü xalqı onların sifariş etdiyi havaya oynayır - Saakaşvili

Azərbaycanlı məmurun həbs müddəti uzadıldı

Tale Bağırzadə: Mən gerçək dindaramsa, ilk işim zülmkarın qarşısında susmamaqdır

Lukaşenko: Dedik ki, Serj, bu 5 rayonu Azərbaycana ver

Qardaşı: Əbülfəz Sadıqbəyli ailəsi ilə telefon əlaqəsi yarada bilmir

Ələvi: İran və Azərbaycan kəşfiyyat xidmətləri arasında yaxşı əməkdaşlıq var

Avstraliyadan Fələstinə ağır zərbə: Qüdsü İsrail paytaxtı kimi tanıdı

İordan çayının qərb sahilində onlarla fələstinli həbs edildi

İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün daha əlverişli vəziyyət yaranıb

Azərbaycana qarşı casusluq edən 19 nəfər aşkarlanıb

Apellyasiya Məhkəməsi Əli Kərimlinin şikayətinə baxıb

Kollegiya 7 vəkili cəzalandırıb

Arxiv
 
Tarix : 2016 avq 03     |     Kod : 49881

Həya ilə xəcalətin fərqi

Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır.

AranNews- Sual oluna bilər ki, insan yalnız insandan, yoxsa Allahdan da həya etməlidir? Əvvəla, müəyyən olmalıdır ki, görülən iş nə dərəcədə çirkindir? İkincisi, insan gördüyü çirkin işə nə dərəcədə diqqətli olub? Bu çirkin iş kimin qarşısında baş verib?Allahın hüzurunu hiss etməyən zəif imanlı insanlar adətən, Allahdan xəcalət çəkmir. İnsan o zaman xəcalət çəkir ki, onun bu çirkin işini görən olsun.
İnsan Allahın hər yerdə hazır olduğunu bilsə də bu hüzur insanı günah fikrindən daşındırmır. İnsan Allahın əzəmətini dərk etdiyi qədər də Ondan xəcalət çəkir.
Allahın əzəmətindən qafil insan, adətən, vəzifəli, güclü adamların qarşısında səhvə yol verdikdə daha çox xəcalət çəkir. Amma bir çoxları da imkansızlardan, uşaqlardan qətiyyən çəkinmirlər.Əgər özümüzdə belə bir hal müşahidə ediriksə hökmən tövbə etməliyik. Belə tövbələr rəvayətdə «həya tövbəsi» adlandırılmışdır.
İmam Rizanı (ə) ziyarət etdikdən sonra oxuyuruq: «Həya istiğfarı edirik». Allaha diqqət edib öz çirkin işinə görə insan tövbə edərsə bu xalis tövbələrdən olar. Allahın əzəmətini dərk edən insan Onun göstərişini pozub xəcalət çəkməyə bilərmi? Demək, ən üstün həya Allahdan edilən həyadır. Biz inanırıq ki, gizlində və aşkarda iki nəzarətçi mələyimiz var. Bütün çirkin işlərimizdən xəbərdar olan bu iki mələkdən xəcalət çəkməliyik.Bir mühüm nöqtə də var: Alt paltarla cəmiyyət arasına çıxmaq pis işdir. Amma insan evdə tək olduğu zaman Allahın hüzurunda olduğunu düşünərək alt paltarda qalmaqda çəkinməsinə ehtiyac yoxdur. Məsələn, ümumi hamamda başqalarından xəcalət çəkmək təbii olsa da kimsəsiz yerdə yuyunarkən Allahdan xəcalət çəkmək yersizdir. Çünki paltar insan nəzəri üçün maneədir.
Daş divar arxasındakı insanı görən Allah üçün libas maneə deyil.İnsan Allahdan o zaman xəcalət çəkməlidir ki, özünə zülm edərək ilahi qanunları pozur. İnsan üçün bütün hallarda Allahı xatırlamaq faydalıdır. Musa peyğəmbər (ə) Allaha ərz edir ki, Pərvərdigara, elə hallar var ki, mən səni düşünməyə xəcalət çəkirəm. Allah-təala buyurur: «Məni düşünmək heç halda pis deyil»(«Biharul-ənvar», cild 13. «Üsuli-kafi» cild 2, səh. 106.).Allahın çirkin hesab etmədiyi heç bir işə görə xəcalət çəkmək lazım deyil.
Xüsusi ilə ərlə-arvad arasındakı münasibətlərdə xəcalət yersizdir.Həya ən üstün, ən dəyərli insani sifətdir. Çünki məhz həya səbəbindən insan bir çox çirkin işlərdən yaxa qurtarır. Rəvayətdə buyurulur: «Həyası olmayanın imanı yoxdur»(«Şura» surəsi, ayə 23.); «Dini olmayanın həyası yoxdur».
Həya məfhumu xəcalət məfhumundan tamamilə fərqlənir. Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır. Həya yalnız öz şəxsiyyətini qiymətləndirən insanlarda olur. Onlar kiçik bir nöqsana yol verdikdə öz şəxsiyyətlərini itirməkdən qorxurlar.
İkinci bir tərəfdən, həya əxlaqi bir sifət olaraq yaxşını pisdən ayırır.
Qeyd etdik ki, ifrat və təfrit pis, etidal (orta hədd) isə yaxşıdır. Bəzən insan yaxşı bir işi eyib hesab edir. Müəllimə sual vermək istəyən tələbəni nəzərinizdə canlandırın. Onun qəlbi titrəyir, rəngi ağarır. Nə üçün bu hala düşdüyünü soruşsanız, deyər ki, xəcalət çəkirəm. Ona görə də belə bir məsəl məşhurdur: «Bilməmək eyib deyil, soruşmamaq eyibdir». Çoxları cəmiyyət içərisində qüsurlu görünər deyə danışmır.
Hərtərəfli bacarıq üçün məşq və təkrara ehtiyac vardır. İnsan özünə təlqin edə bilər ki, mən kütlə içərisində danışa bilər və sadə danışıq üsulu seçməklə müvəffəq ola bilərəm. Qəti şəkildə deyə bilərik ki, uyğun hallarda xəcalət çəkib susmaq pisdir. Belə xəcalət insanı təkmül yolundan saxlayır. Axı sual verməyən tələbə nə öyrənə bilər?
İnsan «bilmirəm» deməyi də bacarmalıdır. Əgər bunu bacarmırsa daha böyük nöqsanlara yol verərək yalan danışıb camaatı azdıra bilər. Yersiz xəcalətə görə kütləni azdıranlar bütün kütlənin günahına şərikdirlər.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Sizə verilmiş sualın cavabını bilmirsinizsə, deyin ki, bilmirəm!» Mərhum Əllamə Təbatəbai öz tələbələrinə «bilmirəm» deməyi öyrədən böyük ustadlardandır.
Demək, utancaqlıqdan vacib şəri məsələni öyrənməmək, «bilmirəm» deməkdən utanaraq yanlış cavab vermək olduqca pis əxlaqi sifətlərdəndir. Diqqət edin, əgər insanın öz eybini gizlətməsi onun özü və cəmiyyət üçün zərərli olmazsa daha yaxşı olar ki, bu eyib gizli qalsın. Məsələn, illərcə qabaq çirkin işə yol vermiş adam bu işi xatırlayanda xəcalət çəkir. Başqalarının ona bu işi xatırlatması yol verilməzdir.


Yazılıb da (də)   2016 avq 03  Saat  12   Göndərən   مدير سايت Aran News
PDF Çap Dostlarına göndər Qayıt
Sizin rəyləriniz :
Ad :
Soyad :
  E-mail :
 
Bu material barədə öz rəyinizi bildirin