Xəbər Lenti

Zəncanda “Qarabağ İslam Torpağı” elmi konfrans keçirildi

Zəncandakı beynəlxalq konfransda Qarabağla bağlı yekdil mövqe

Azərbaycan nümayəndə heyətinin iştirak etdiyi beynəlxalq konfransda işğalçı Ermənistana xəbərdarlıqlar edildi

Deputatxana "stalova", "banket zalı", məktəblər "seks yuvası" olarsa

Badamdarda torpaq sürüşməsi insanları nigaran edib

Səud şahzadəsi Ərəbistan kralının istefa verməsini istədi

Yəmənli qəbilələr cəbhə xəttini möhkəmləndirmək üçün birləşirlər

Mehman Hüseynovun apellyasiya şikayəti təmin olunmadı

Azərbaycanın siyasi və mədəni şəxsiyyətləri Təbrizin şəhid imam cüməsini ziyarət edib

Təbriz “Regionda terrorizm, separatizm və işğalın nəticələri” elmi konfransına evsahibliyi edib

Azərbaycan-R və Ermənistan müdafiə nazirləri arasında heç bir görüş olmayıb

Kərbəla zəvvarlara xidmət verməyə hazırdır

Yəmənli qüvvələr təcavüzkarları hədəfə alıblar

Gürcüstanda prezidentlik uğrunda 25 namizəd mübarizə aparacaq

Ermənistanın Baş naziri Paşinyan istefa verib

Regionda terrorizm, separatizm və işğalın nəticələri konfransı-Foto

Təbrizdə Qarabağ çağırışları: Əməkdaşımız İrandakı konfransdan yazır

Təbriz Universitetinin müəllimi: Terror, işğal və separatçılıq millətin istismarı üçün məşum amildir

Məmmədyarov: Azərbaycan danışıqlara hazırdır

İraq Türkiyə ilə təhlükəsizlik protokolunu təsdiq etdi

Suriyaya soxulan Türkiyə indi də orda hərbi baza qurur

ABŞ mediası Vaşinqtonun Suriyada məğlubiyyəindən yazır

Əfqan Muxtarlı ''karsa'' salınıb

12 min ziyarətçi Ərbəin yürüşü üçün Azərbaycandan İrana daxil olub

Təbrizin imam cüməsindən Qarabağ dəstəyi

Azərbaycan, Rusiya və İranın enerji müzakirələri

İmam Hüseynin (ə) kiçik qızı Həzrəti Rüqəyyə (ə) süfrəsi - FOTO

DİN: Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 46 nəfər saxlanılıb

Bu qida məhsulları bahalaşıb

Müqtəda Sədr: Sünni əhli pay istəməyi kənara qoysun

Yəmən ordusu Səudiyyə koalisyasına məxsus postlarını belə ələ keçirdi

ATƏT Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində monitorinq keçirəcək

AİP-in növbəti baş məclisi keçirilib - FOTO

`Ermənistan icmalar arasında təmasların yaradılmasına mane olur`

Penitensiar Xidmətindən Elgiz Qəhrəmanla bağlı iddialara reaksiya

Lavrov ABŞ-ın Suriyada qeyri-qanuni dövlət qurmaq istədiyini bəyan etdi

Düşmən həftə ərzində atəşkəsi 157 dəfə pozub

İranda sekularizm, Türkiyədə İslam, Azərbaycanda "kəntalı" standartları

Ərbəin zəvvarlarının İraq ərazisində nəqliyyat xərcləri nə qədər olacaq

Yəmən Ərəbistanın hücumlarının davam etməsini müharibə cinayəti adlandırdı

Arxiv
 
Tarix : 2016 avq 03     |     Kod : 49881

Həya ilə xəcalətin fərqi

Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır.

AranNews- Sual oluna bilər ki, insan yalnız insandan, yoxsa Allahdan da həya etməlidir? Əvvəla, müəyyən olmalıdır ki, görülən iş nə dərəcədə çirkindir? İkincisi, insan gördüyü çirkin işə nə dərəcədə diqqətli olub? Bu çirkin iş kimin qarşısında baş verib?Allahın hüzurunu hiss etməyən zəif imanlı insanlar adətən, Allahdan xəcalət çəkmir. İnsan o zaman xəcalət çəkir ki, onun bu çirkin işini görən olsun.
İnsan Allahın hər yerdə hazır olduğunu bilsə də bu hüzur insanı günah fikrindən daşındırmır. İnsan Allahın əzəmətini dərk etdiyi qədər də Ondan xəcalət çəkir.
Allahın əzəmətindən qafil insan, adətən, vəzifəli, güclü adamların qarşısında səhvə yol verdikdə daha çox xəcalət çəkir. Amma bir çoxları da imkansızlardan, uşaqlardan qətiyyən çəkinmirlər.Əgər özümüzdə belə bir hal müşahidə ediriksə hökmən tövbə etməliyik. Belə tövbələr rəvayətdə «həya tövbəsi» adlandırılmışdır.
İmam Rizanı (ə) ziyarət etdikdən sonra oxuyuruq: «Həya istiğfarı edirik». Allaha diqqət edib öz çirkin işinə görə insan tövbə edərsə bu xalis tövbələrdən olar. Allahın əzəmətini dərk edən insan Onun göstərişini pozub xəcalət çəkməyə bilərmi? Demək, ən üstün həya Allahdan edilən həyadır. Biz inanırıq ki, gizlində və aşkarda iki nəzarətçi mələyimiz var. Bütün çirkin işlərimizdən xəbərdar olan bu iki mələkdən xəcalət çəkməliyik.Bir mühüm nöqtə də var: Alt paltarla cəmiyyət arasına çıxmaq pis işdir. Amma insan evdə tək olduğu zaman Allahın hüzurunda olduğunu düşünərək alt paltarda qalmaqda çəkinməsinə ehtiyac yoxdur. Məsələn, ümumi hamamda başqalarından xəcalət çəkmək təbii olsa da kimsəsiz yerdə yuyunarkən Allahdan xəcalət çəkmək yersizdir. Çünki paltar insan nəzəri üçün maneədir.
Daş divar arxasındakı insanı görən Allah üçün libas maneə deyil.İnsan Allahdan o zaman xəcalət çəkməlidir ki, özünə zülm edərək ilahi qanunları pozur. İnsan üçün bütün hallarda Allahı xatırlamaq faydalıdır. Musa peyğəmbər (ə) Allaha ərz edir ki, Pərvərdigara, elə hallar var ki, mən səni düşünməyə xəcalət çəkirəm. Allah-təala buyurur: «Məni düşünmək heç halda pis deyil»(«Biharul-ənvar», cild 13. «Üsuli-kafi» cild 2, səh. 106.).Allahın çirkin hesab etmədiyi heç bir işə görə xəcalət çəkmək lazım deyil.
Xüsusi ilə ərlə-arvad arasındakı münasibətlərdə xəcalət yersizdir.Həya ən üstün, ən dəyərli insani sifətdir. Çünki məhz həya səbəbindən insan bir çox çirkin işlərdən yaxa qurtarır. Rəvayətdə buyurulur: «Həyası olmayanın imanı yoxdur»(«Şura» surəsi, ayə 23.); «Dini olmayanın həyası yoxdur».
Həya məfhumu xəcalət məfhumundan tamamilə fərqlənir. Xəcalət insanın fəaliyyət dairəsini kiçildir, onun üçün problemlər yaradır. Əsl həya isə eyibli bir iş görən insanın keçirdiyi haldır. Həya yalnız öz şəxsiyyətini qiymətləndirən insanlarda olur. Onlar kiçik bir nöqsana yol verdikdə öz şəxsiyyətlərini itirməkdən qorxurlar.
İkinci bir tərəfdən, həya əxlaqi bir sifət olaraq yaxşını pisdən ayırır.
Qeyd etdik ki, ifrat və təfrit pis, etidal (orta hədd) isə yaxşıdır. Bəzən insan yaxşı bir işi eyib hesab edir. Müəllimə sual vermək istəyən tələbəni nəzərinizdə canlandırın. Onun qəlbi titrəyir, rəngi ağarır. Nə üçün bu hala düşdüyünü soruşsanız, deyər ki, xəcalət çəkirəm. Ona görə də belə bir məsəl məşhurdur: «Bilməmək eyib deyil, soruşmamaq eyibdir». Çoxları cəmiyyət içərisində qüsurlu görünər deyə danışmır.
Hərtərəfli bacarıq üçün məşq və təkrara ehtiyac vardır. İnsan özünə təlqin edə bilər ki, mən kütlə içərisində danışa bilər və sadə danışıq üsulu seçməklə müvəffəq ola bilərəm. Qəti şəkildə deyə bilərik ki, uyğun hallarda xəcalət çəkib susmaq pisdir. Belə xəcalət insanı təkmül yolundan saxlayır. Axı sual verməyən tələbə nə öyrənə bilər?
İnsan «bilmirəm» deməyi də bacarmalıdır. Əgər bunu bacarmırsa daha böyük nöqsanlara yol verərək yalan danışıb camaatı azdıra bilər. Yersiz xəcalətə görə kütləni azdıranlar bütün kütlənin günahına şərikdirlər.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Sizə verilmiş sualın cavabını bilmirsinizsə, deyin ki, bilmirəm!» Mərhum Əllamə Təbatəbai öz tələbələrinə «bilmirəm» deməyi öyrədən böyük ustadlardandır.
Demək, utancaqlıqdan vacib şəri məsələni öyrənməmək, «bilmirəm» deməkdən utanaraq yanlış cavab vermək olduqca pis əxlaqi sifətlərdəndir. Diqqət edin, əgər insanın öz eybini gizlətməsi onun özü və cəmiyyət üçün zərərli olmazsa daha yaxşı olar ki, bu eyib gizli qalsın. Məsələn, illərcə qabaq çirkin işə yol vermiş adam bu işi xatırlayanda xəcalət çəkir. Başqalarının ona bu işi xatırlatması yol verilməzdir.


Yazılıb da (də)   2016 avq 03  Saat  12   Göndərən   مدير سايت Aran News
PDF Çap Dostlarına göndər Qayıt
Sizin rəyləriniz :
Ad :
Soyad :
  E-mail :
 
Bu material barədə öz rəyinizi bildirin