Xəbər Lenti

“Qaloş piri”, Azərbaycanda xalis İslam əleyhinə qarayaxmaya xidmət vasitəsi

Azərbaycan, Rusiya və İran prezidentlərinin görüşü keçiriləcək

Qarabağ müharibəsi əlillərini bahalı hədiyyə ilə sevindirdilər

Ruhani: İran terrorizmin dünyanın digər məntəqələrinə sızması və yayılmasına mane olubdur

İran və Türkiyə beynəlxalq əlaqələrdə təkvektorluluğa qarşı çıxıblar

Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin şəhadətindən 27 il ötür

Türkiyə: ABŞ bizi boyun əydirə bilməyəcək

Murad Köhnəqala azadlığa buraxılıb

Ayətullah Xamenei: Atom bombası istəsəydik, ABŞ heç nə edə bilməzdi

İran və Azərbaycan R. arasında yol nəqliyyatı memorandumu imzalanıb

Azərbaycan XİN Ermənistan XİN-in bəyanatına cavab verib

Ərdoğandan ABŞ-a S-400 mesajı: Bu iş bitib

Qarabağda atışma - Erməni hərbçisi məhv edildi

Azərbaycanda 5 km 100 m uzunluqda dövlət bayrağı hazırlanıb

Cəbhədə gərginlik artır: Ermənilər Azərbaycanın hərbi aviasiya vasitələrinə raket atdı

İnqilab Rəhbərinin vurğunu olan Ukrayna güləşçisi kimdir

Xələf Xələfov: "Keşikçi Dağı ilə bağlı Gürcüstanla danışıqlarımız davam edir"

Azərbaycandan Həcc ziyarətinə getmək üçün 1090 nəfər müraciət edib

Fuad Abbasovun anasından prezidentə və birinci xanıma

Ukraynalı idmançı üzərində Ayətullah Xameneinin şəkli olan köynəklə səkiyə çıxdı

"Yəhudilərlə bizim bir ortaq cəbhəmiz, tək düşmənimiz var, o da şiələrin Mehdisidir!" - Bin Salman

ABŞ dövlət katibi Gürcüstanla əlaqələrindən danışıb

Azərbaycanla Gürcüstan arasında hərbi əməkdaşlığa dair sənəd imzalanacaq

QMİ sədrinin nümayəndəsi “Qaloş piri” videosuna münasibət bildirib

Qəbələdə üç ölkənin Müdafiə nazirləri görüşür

Putin ABŞ-ın hərəkətlərinin təhlükəli nəticələri haqda xəbərdarlıq edib

HƏMAS işğal altındakı torpaqlarda müqavimətin yüksəldilməsini istədi

Qarabağ məntəqəsində Azərbaycan Respublikasının bir hərbçisi öldürülüb

Ermənistan Müdafiə Nazirliyi hərbçimizi şəhid edən qatilləri mükafatlandırdı

Mülki geyimlilər AXCP fəalını apardı – Xəbər yoxdu

Naxçıvanda Azərbaycan və Türkiyə Müdafiə nazirlərinin görüşü keçirildi

Türkiyədə 70 kq-lıq Quran nüsxəsi hazırlandı

`İslam dini – əqlaniyyətə və rasionallığa söykənən bir dindir`

Rövşən Əhmədli və Eldəniz Quliyev siyasi məhbuslarla görüşdü

Rusiya Suriyada ABŞ-a qarşı ən yeni məxfi silahlarını istifadə edir

Azərbaycan iqtisadiyyatı hansı vəziyyətdədir

Bakıda vəkili döyən polislər işdən çıxarılıb

Arxiv Print RSS
 
Tarix : 2019 Apr 16     |     Kod : 57978

İnsanlar öz əməllərində məcbur deyillərm – Hacı İlham Əliyev yazır

Allah-taalanın elmi qeyri-məhdud olduğundan, nəinki bizim işlərimizin nəticəsindən agahdır, bəlkə işlərimizin bütün müqəddiməsinə də agahdır.

Arannews-Bislmillahir-Rəhmanir-Rəhim.İnsanlar öz əməllərində məcbur deyillərmi? Allah-taala əzəli elmi ilə hər insanın nə edəcəyini bilirsə, onda günahkar günahı etməsə Allahın elmi cəhl olmazmı?Qədim zamanlardan alimlərin nəzərini cəlb etmiş məsələlərdən biri də məhz elə bu olub. Əşəri məzhəbinin əqidəsinə əsasən insanın gördüyü işlərin faili Allah-taaladır və insan sadəcə bir alət rolunu oynayır.Əhli sünnənin digər məzhəbi Mötəzilə isə Əşərilərin nöqtə müqabilini düşünür və belə güman edirlər ki, Allah-taala insanın işlərinə heç bir müdaxilə etmir. İnsanları xəlq etdikdən sonra özbaşına buraxıb, onlar da nə istəyir və necə istəyirlərsə onu da edirlər.Amma Əhli-beyt məktəbinə mənsub olan, Qurani-Kərimin ayələrindən və Əhli-beyt kəlamlarından istifadə olunan üçüncü nəzəriyyəyə əsasən insan nə tam özbaşına buraxılıb və nə də tam ixtiyar sahibidir. Bu məsələnin aydın olması üçün mərhum Ayətullah Seyyid Əbdül Qasim Xoinin misalına diqqət edək:Təsəvvür edin ki, biri iflic xəstəliyinə mübtəla olub və tam hərəkətsizdir. Onu yalnız elektirik cərəyanı vasitəsilə hərəkətə gətirmək mümkündür. Elektirik cərəyanı qoşulduqda hərəkət edir, ayrıldıqda isə hərəkətdən qalır. İstədiyimiz vaxt elektirik cərəyanını ondan ayırıb hərəkətdən saxlayaq. İndi bu cür insan hərəkət edib iş görsə şübhəsiz ki, bunu öz ixtiyarı ilə edəcək. İstər pis iş görsün, istərsə də yaxşı iş. Bizə nisbət verilən yalnız elektirik vasitəsiylə ona verdiyimiz güc, qüdrətdir. Hər an bunu onun əlindən ala bilərik. Lakin bunu eləmirik və onu öz xoşuna buraxmışıq ki, bu güc-qüdrətdən öz ixtiyarı ilə istifadə etsin.Bizim də həyatda gördüyümüz işlər bu cürdür. Güc, qüdrət Allah-taala tarəfindəndir, hər an onu bizdən ala bilər. Amma müəyyən bir zamanadək (ömrünün axırınadək) bu qüdrətdən necə bəhrələnməyi bizim öz ixtiyarımıza qoyub. Odur ki, pis iş də görsək, işi görməyə qüdrət Allahdan olsa da belə, biz özümüz öz iradə və ixtiyarımızla görürük. İş bizim özümüzə nisbət verilir. Əhli-beyt kəlamlarında nəql olunan “nə cəbr və nə də təfviz (özbaşınalıq), bəlkə orta bir yol” məşhur cümləsinin mənası da elə budur.Allahın əzəli elminə dair sualdakı məsələyə gəlincə isə, deməliyik ki, işin nəticəsi ilə onun müqəddiməsi arasında fərq qoymamalıyıq. Sual həqiqətdə bu fərqi qoymaqdan irəli gəlir. Allah-taalanın elmi qeyri-məhdud olduğundan, nəinki bizim işlərimizin nəticəsindən agahdır, bəlkə işlərimizin bütün müqəddiməsinə də agahdır. Əgər bir işin bütün müqəddiməsini nəzərdə tutsaq “iradə”, “istək” müqəddimənin sırasında deyilmi? Odur ki, Allah-taala insanların əməllərinə olduğu kimi alimdir. Yəni Allah-taala bütün işlərə bütün müqəddiməsi ilə birlikdə alimdir. Əgər iş ixtiyari işdirsə, Allah da ixtiyar qeydi ilə işdən agahdır. Belə ki, əgər ixtiyarı işlərimizdə məcbur olsaq, onda Allahın elmi cəhldir. Çünki işin müqəddiməsindən biri “iradə”, istək”-dir. Bizim işimiz ixtiyar qeydi ilə birlikdə Allaha məlumdur. Və bu elmin insan ixtiyarı ilə heç bir ziddiyyəti yoxdur.

 



Yazılıb da (də)   2019 Apr 16  Göndərən   مدير سايت Aran News   
PDF Çap Çap